Oʻzbekiston va Turkiya imtiyozli tovarlar roʻyxatini kengaytiradi va biznesni qoʻllab-quvvatlash kengashini tuzadi

Hujjatlar prezidentlarning Anqaradagi muzokaralari yakunlari boʻyicha imzolandi. Mirziyoyev u yerga Turkiy davlatlar tashkilotining XIII sammitida ishtirok etish uchun bordi. Oʻzbekiston Prezidenti matbuot xizmati xabariga koʻra, jami beshta hujjat imzolandi.

Nimalar imzolandi

• Biznesni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha yuqori darajadagi kengash toʻgʻrisidagi bitim. Uni prezidentlar imzoladi. Turkiya savdo vaziri Omer Bolat soʻzlariga koʻra, kengashning turk qismiga vitse-prezident Jevdet Yilmaz rahbarlik qiladi.
• Imtiyozli savdo toʻgʻrisidagi bitim boʻyicha tovarlar roʻyxatini kengaytirish haqidagi protokol. Uni Oʻzbekiston investitsiyalar, sanoat va savdo vaziri Laziz Qudratov va Omer Bolat imzoladi.
• 2022-yil 29-martdagi tovarlar va transportning chegaradan oʻtishi haqida maʼlumotlarni oldindan almashish toʻgʻrisidagi kelishuvlarga qoʻshimcha protokol.
• Ijtimoiy taʼminot toʻgʻrisidagi bitim va uni qoʻllash tartibi haqidagi maʼmuriy bitim.

Raqamlar

Omer Bolat maʼlumotlariga koʻra, 2025-yilda ikki mamlakat tovar aylanmasi 3,1 mlrd dollarni tashkil etdi. Prezidentlar uni 5 mlrd dollarga yetkazishni maqsad qilib qoʻydi. Turk pudratchilari Oʻzbekistonda umumiy qiymati 9,5 mlrd dollardan ortiq boʻlgan 333 ta loyihani amalga oshirgan.

5 mlrd dollarga chiqish uchun savdoni 1,9 mlrd dollarga, yaʼni 2025-yil darajasiga nisbatan taxminan 61 foizga oshirish kerak.

Misol uchun: agar savdo yiliga 15 foizga oʻssa, uch yildan keyin u taxminan 4,7 mlrd dollarni tashkil etadi (3,1 × 1,15³), 5 mlrd dollarga esa toʻrtinchi yilda erishiladi.

Imtiyozli savdo qanday ishlaydi

Imtiyozli savdo toʻgʻrisidagi bitim roʻyxatdagi tovarlarga boshqa mamlakat bozoriga imtiyozli kirish imkonini beradi — odatda bu pasaytirilgan bojlar. Roʻyxatning kengayishi yangi tovarlar imtiyoz olishini anglatadi. Turkiya savdo vazirligi aniqlik kiritdi: yangi shartlar ikkala mamlakatda ichki tartib-taomillar yakunlangach amal qila boshlaydi. Qoʻshimcha tovarlar roʻyxati xabarlarda hozircha keltirilmagan.

Misol: imtiyoz eksportchiga nima berishi mumkin

Misol uchun shartlar. Ishlab chiqaruvchi Turkiyaga 100 ming dollarlik mahsulot partiyasini joʻnatadi. Faraz qilaylik, bu tovarga oddiy boj — 10%, imtiyozli roʻyxat boʻyicha esa — 5%. Unda Turkiyadagi xaridor 10 ming dollar oʻrniga 5 ming dollar boj toʻlaydi.

Har bir partiyada 5 ming dollar tejash oʻzbek tovari narxini raqobatbardoshroq qiladi. Yiliga oʻnta shunday partiyada bu allaqachon 50 ming dollar. Haqiqiy stavkalar tovarga va eʼlon qilinadigan roʻyxatga bogʻliq.

Yuklar haqida maʼlumot almashish

Yangilangan protokolga koʻra, bojxona xizmatlari yuklar va transport vositalari haqidagi maʼlumotlarni oldindan elektron shaklda oladi. Bu tashuvlarni rasmiylashtirishni tezlashtirishi va chegarada kutishni qisqartirishi kerak. Tashuvchi uchun bu mashinalarning kamroq turib qolishi, importchi uchun esa yetkazib berish muddatlarining aniqroq boʻlishi demak.

Bu turli biznes turlari uchun nimani anglatadi

• Eksportchilar. Roʻyxat eʼlon qilinishini kuzating: agar tovaringiz unga kirsa, turk xaridorlari uchun narxlarni qayta koʻrib chiqish mumkin.
• Importchilar. Tovarlaringizning TIF TN kodlarini oldindan tekshiring.
• Tashuvchilar va logistlar. Yuklar haqidagi elektron maʼlumotlarni oldindan tayyorlang.
• Qurilish va infratuzilma kompaniyalari. Turk pudratchilari Oʻzbekistonda faol ishlamoqda — bu subpudrat va yetkazib berish uchun imkoniyatlar.

Nima qilish kerak

1. Turkiyaga sotadigan yoki u yerdan sotib oladigan tovarlaringiz roʻyxatini TIF TN kodlari bilan tuzing.
2. Kengaytirilgan roʻyxat eʼlon qilinishi va uning kuchga kirish sanasini kuzating.
3. Tashuvchingiz yuklar haqidagi maʼlumotlarni oldindan uzatishga tayyorligini tekshiring.
4. Hukumatlararo komissiyaning navbatdagi yigʻilishini kuzating — prezidentlar uni tayyorlashga kelishib oldi.

Koʻp beriladigan savollar

Imtiyozlar qachon amal qila boshlaydi? Ikkala mamlakatda ichki tasdiqlash tartib-taomillaridan keyin; sana hozircha eʼlon qilinmagan.

Qaysi tovarlar qoʻshiladi? Roʻyxat rasmiy xabarlarda keltirilmagan.

Kengash nima bilan shugʻullanadi? Ikki mamlakat oʻrtasida savdo va investitsiyalarni rivojlantirishga koʻmaklashish bilan.